НАСА (NASA) ва Университети Райс аввалин платформаи дорои коди кушодаро дар ҷаҳон барои моделсозӣ ва озмоиши роботҳое, ки барои кор дар дохили киштиҳои кайҳонӣ ва модулҳои кайҳонии истиқоматӣ пешбинӣ шудаанд, муаррифӣ карданд. Системаи нав номи iMETRO Dynamic Simulation-ро гирифт. Он нусхаи дақиқи рақамии (digital twin) комплекси таҳқиқотии iMETRO-ро, ки дар Маркази кайҳонии ба номи Ҷонсони НАСА ҷойгир аст, эҷод карда, ба олимон ва муҳандисони тамоми ҷаҳон имкон медиҳад, ки системаҳои роботии дохиликайҳониро дар муҳити виртуалӣ коркард, санҷиш ва такмил диҳанд.
Платформа аз ҷониби дастаи муштараки НАСА ва Университети Райс дар Конфронси байнулмилалии робототехника ва автоматизатсияи IEEE (ICRA) дар соли 2026 дар Вена пешниҳод гардид. Коркардкунандагон бар он боваранд, ки симулятори кушод дастрасиро ба таҳқиқот дар соҳаи робототехникаи кайҳонӣ ба таври назаррас васеъ намуда, эҷоди технологияҳоро барои миссияҳои ояндаи идорашаванда суръат мебахшад.
iMETRO Dynamic Simulation ҳамчун аввалин симулятори кушод дар ҷаҳон барои коркарди роботҳои дохиликайҳонӣ ҷойгир карда мешавад. Система имкон медиҳад, ки қарорҳои роботӣ барои дастгоҳҳои кайҳонӣ ва масканҳои ояндаи кайҳонӣ бе зарурати дастрасии физикӣ ба таҷҳизоти гаронбаҳои НАСА сохта, санҷида ва тасдиқ карда шаванд.
Асоси платформаро дугоникҳои рақамии комплекси воқеии таҳқиқотии iMETRO дар Маркази кайҳонии ба номи Ҷонсон ташкил медиҳад. Дар муҳити виртуалӣ макетҳои пурраи андозаи дохили киштиҳои кайҳонӣ ва модулҳои истиқоматии моҳӣ барқарор карда мешаванд, ки ба коркардкунандагон имкон медиҳад роботҳоро дар шароити ҳади аксар наздик ба воқеӣ озмоиш кунанд.
Диққати асосӣ дар симулятор ба манипуляторҳои роботӣ нигаронида шудааст, ки метавонанд дар дохили дастгоҳҳои кайҳонӣ барои хизматрасонии техникӣ ва иҷрои вазифаҳои логистикӣ истифода шаванд. Чунин системаҳо дар оянда метавонанд таҷҳизотро интиқол диҳанд, борҳоро ҷобаҷо кунанд, нигоҳдории ашёро ташкил намоянд ва амалиётҳои гуногуни таъмириро иҷро кунанд, ки борро ба астронавтҳо дар давоми экспедитсияҳои дарозмуддат ба Моҳ ва дигар самтҳо коҳиш медиҳад.
Яке аз элементҳои калидии платформа модели муфассали манипулятори роботии дорои ҳашт дараҷаи озодӣ мебошад, ки системаи типиро барои амалиётҳои кайҳонӣ муаррифӣ мекунад. Архитектураи модулӣ ба таҳқиқотчиён имкон медиҳад, ки алгоритмҳои нави идоракунӣ, вариантҳои гуногуни таҷҳизот ва сценарияҳои кориро дар моделҳои тағйирёбандаи биноҳои кайҳонӣ санҷанд.
Барои баланд бардоштани дастрасӣ, симулятор ROS 2 — яке аз платформаҳои маъмултарини коркарди таъминоти барномавӣ барои роботҳо, инчунин муҳаррики физикии MuJoCo-ро, ки барои моделсозии дақиқи ҳаракати системаҳои роботӣ истифода мешавад, дастгирӣ мекунад. Коркардкунандагон метавонанд ҳамон як моделҳои роботҳоро ҳам дар муҳити виртуалӣ ва ҳам ҳангоми кор бо таҷҳизоти воқеӣ истифода баранд. Асбоби воридшудаи табдилдиҳии таъминоти барномавӣ гузариши алгоритмҳоро аз симулятор ба роботҳои ҳақиқӣ содда карда, вақти коркардро кӯтоҳ ва мутобиқати системаҳоро баланд мебардорад.
Даста инчунин имконияти гузариши зудро аз моделсозии виртуалӣ ба таҷҳизоти воқеӣ намоиш дод. Таҳқиқотчиён замимаи роботро пурра дар симулятор коркард карданд ва сипас онро ба комплекси физикии iMETRO дар камтар аз як рӯз интиқол доданд. Ин натиҷа дақиқии дугоникҳои рақамиро нишон медиҳад ва исбот мекунад, ки технологияҳои нави роботҳоро пеш аз истифода дар миссияҳои ҳақиқии кайҳонӣ тезтар санҷидан мумкин аст.
Ба фикри таҳқиқотчиён, яке аз чолишҳои асосии парвозҳои дарозмуддати ояндаи инсон ба кайҳон дар тақсимоти самараноки вақти кории астронавтҳо мебошад. Қисми зиёди вақти экипаж дар борти киштиҳои кайҳонӣ ба хизматрасонии техникӣ ва иҷрои амалиётҳои муқаррарӣ сарф мешавад, ки дар оянда онҳоро роботҳои мухтор ё аз дур идорашаванда ба ӯҳда гирифта метавонанд.
То ин ҷониб рушди робототехникаи кайҳонӣ бо сабаби набудани симуляторҳои кушодаи дастрас, ки метавонистанд шароити мураккаби дохили киштиҳои кайҳонӣ, аз ҷумла фазои маҳдуд ва хусусиятҳои кор дар шароити микрогравитатсияро воқеона барқарор кунанд, маҳдуд мешуд. Аксарияти коркардҳо воситаҳои барномавии пӯшида ё майдончаҳои маҳдуди озмоиширо истифода мебурданд, ки ин ҳамкориро байни гурӯҳҳои таҳқиқотӣ душвор сохта, рушди технологияҳоро суст мекард.
Иҷозати дастрасӣ ба iMETRO Dynamic Simulation бояд ин вазъиятро тағйир диҳад. Акнун мутахассисон аз кишварҳои гуногун метавонанд аз дур таъминоти барномавии навро барои роботҳои кайҳонӣ эҷод ва санҷиш кунанд, инчунин мутобиқати онро бо конфигуратсияҳои гуногуни аппаратӣ дар комплекси воқеии озмоишии НАСА арзёбӣ намоянд.
«Барои аввалин бор таҳқиқотчиён дар тамоми ҷаҳон метавонанд аз дур таъминоти барномавии нави роботҳоро эҷод ва озмоиш кунанд, инчунин тафтиш намоянд, ки он бо конфигуратсияҳои гуногуни аппаратӣ ва сценарияҳои корӣ дар майдончаи физикии озмоишии НАСА чӣ гуна алоқамандӣ мекунад», — изҳор дошт Никки Ҳарт, аспиранти Университети Райс ва иштирокчии барномаи NASA Pathways.
Коркардкунандагон интизор доранд, ки платформаи нав дар эҷоди роботҳо барои миссияҳои ояндаи моҳӣ, стансияҳои орбитавӣ ва экспедитсияҳои дури кайҳонӣ нақши муҳим мебозад.